Yüksek hacimli bir pozisyonda — çağrı merkezi, saha satış, mağaza, stajyer alımı — başvuru sayısı üç haneli olur. 500 başvuruyu tek tek okumak mümkün değil; okuyormuş gibi yapmak ise daha kötü, çünkü son 200'ü ilk 200 kadar dikkatle okuyamazsınız ve bunu fark etmezsiniz.
Çözüm, tek bir "yapay zeka elesin" adımı değil. Her biri farklı bir soruyu cevaplayan kademeli bir hat.
Hat nasıl kurulur
Kademe 0 — Başvuru anı (500 → 500)
Eleme başlamadan önce, doğru veriyi toplamak.
Başvuru formunda karar için gerçekten gerekli iki-üç soru sorun: vardiya çalışabilir mi, şehir uygun mu, sertifika var mı. Bunlar CV'de görünmeyen ama elemede belirleyici olan bilgiler.
Buradaki denge kritik: her ek soru başvuru terkini artırır. Üç sorunun ötesine geçiyorsanız, elediğiniz kadar aday kaybediyor olabilirsiniz — ve kaybettikleriniz sistemde görünmez.
Kademe 1 — Nesnel uygunluk (500 → ~250)
Tartışmasız kriterler: çalışma izni, konum, vardiya uygunluğu, zorunlu sertifika.
Bu kademe otomatik olmalı ve sebep kaydedilmeli. Nesnel olduğu için yanlış eleme riski düşük — ama kaydedilmezse burada bir kural hatası olduğunu asla göremezsiniz.
Kademe 2 — CV değerlendirme (250 → ~80)
Deneyim, ilgili geçmiş, yetkinlikler. Yapay zekanın gerçekten iyi olduğu yer burası: yapılandırılmamış CV metnini karşılaştırılabilir hâle getirmek.
Kritik kural: bu kademeyi sıralama için kullanın, kesme için değil. Puan listeyi düzenlesin, siz üstten aşağı bakın. Belirli bir puanın altını otomatik reddetmek, yanlış negatiflerin en çok üretildiği yer.
Kademe 3 — Otomatik ön mülakat (80 → ~30)
Beş-altı yapılandırılmış soru, sesli veya video. Adayın kendi zamanında yanıtladığı, sizin hızlandırarak izlediğiniz format.
Buradaki asıl kazanç hız değil tutarlılık: herkes aynı soruları alır. İnsan yapınca ön görüşmeler günün saatine ve sempatiye göre değişir; bu tutarsızlık karşılaştırmayı geçersiz kılar.
Bu kademeyi ne zaman kullanmamak gerektiğini ayrı bir yazıda ele aldık — kıdemli ve dar havuzlu pozisyonlarda ters teper.
Kademe 4 — İnsan değerlendirmesi (30 → ~20)
Kayıtları izleyip kısa listeyi oluşturmak. Aday başına 3-5 dakika, toplam iki saatten az.
Kademe 5 — Gerçek mülakat (20 → teklif)
Buraya gelen adaylarla artık gerçek konuşmalar yapılır. Hattın amacı da buydu: insan zamanını 500 kişiye eşit dağıtmak yerine, 20 kişiye yoğunlaştırmak.
Beklenen daralma oranları
Kademeler arası daralma pozisyona göre değişir ama bir referans olarak: nesnel uygunluk yarıya yakın düşürür, CV değerlendirmesi üçte birine, ön mülakat yine üçte birine.
Uyarı işaretleri:
- Bir kademe %80'den fazla eliyorsa, o kademenin kriterleri fazla katı olabilir.
- Bir kademe %20'den az eliyorsa, o kademe muhtemelen bir iş yapmıyor ve süreci gereksiz uzatıyor.
Bu oranları pozisyon başına kaydedin. Zamanla nerede ayar gerektiğini gösterirler.
Hattı sağlıklı tutan dört alışkanlık
Sınırdakileri okuyun. Her kademede eşiğin hemen altında kalan 10 adayı ayda bir elle gözden geçirin. Sistemin nerede hata yaptığını gösteren en ucuz kontrol.
Ret bildirimini otomatikleştirin. Yüksek hacimde en çok ihmal edilen ve marka itibarına en çok zarar veren nokta. Elenen 480 kişi de sizin hakkınızda bir izlenimle ayrılıyor.
Her kademede sebep kaydedin. Sonradan analiz edilemeyen bir hat, iyileştirilemez.
Elenen havuzu aranabilir tutun. Pozisyon zor dolduğunda ilk bakacağınız yer orasıdır — ve bir sonraki benzer pozisyonda hattın en üstünden başlamak zorunda kalmazsınız.
Uyumluluk notu
Kademe 1-3 otomatikse, KVKK açısından iki şey gerekiyor: elenen adayın durumunun bir insan tarafından gözden geçirilebilmesi, ve eleme gerekçesinin açıklanabilmesi.
Yukarıdaki "sınırdakileri oku" ve "sebep kaydet" alışkanlıkları zaten bunu karşılıyor — yani iyi işe alım pratiği ile uyumluluk burada aynı yere çıkıyor.
Özet
500'ü 20'ye indiren şey tek bir akıllı algoritma değil, her biri farklı bir soruyu cevaplayan kademeler dizisi. Otomasyon nesnel ve tekrarlayan kısımlarda; insan, yargı gerektiren kısımda.
Hattı kurduktan sonra asıl iş ölçmek: hangi kademe ne kadar eliyor, sınırdakiler nasıl görünüyor, işe aldıklarınız hangi puanlarla geçmişti. Bu üç veri olmadan hat zamanla sessizce kötüleşir.